Śmierć bliskiej osoby to trudny i emocjonalny czas. W Szwajcarii, podobnie jak w Polsce i wielu innych krajach, po śmierci trzeba dopełnić wielu formalności – od zgłoszenia zgonu w urzędzie stanu cywilnego, przez organizację pogrzebu, po załatwienie spraw finansowych i spadkowych. W tym poradniku znajdziesz praktyczne informacje odnośnie tego jak zgłosić zgon, jakie dokumenty przygotować, jak uzyskać ewentualne świadczenia z AHV i BVG, a także jak postępować w przypadku, gdy mieszkasz poza Szwajcarią.
Pierwsze kroki po śmierci bliskiej osoby w Szwajcarii
Śmierć bliskiej osoby wymaga szybkiego działania. Najpierw poinformuj rodzinę i bliskich. Poproś o wsparcie w organizacji spraw urzędowych. Możesz też upoważnić prywatne biuro pogrzebowe lub urząd gminy do załatwienia formalności. Dzięki temu unikniesz chaosu i pomyłek w dokumentach.
Uzyskanie aktu zgonu – jak otrzymać oficjalny dokument?
Jeżeli osoba zmarła w szpitalu lub domu opieki, akt zgonu (niem. Todesbescheinigung) zostanie wystawiony automatycznie.
Jeśli śmierć nastąpiła w domu lub poza instytucją, zadzwoń do lekarza rodzinnego lub pogotowia. Lekarz potwierdzi zgon i wyda dokument.
Śmierć osoby za granicą – zgłoszenie i transport zwłok do Szwajcarii
Jeżeli bliska osoba zmarła poza granicami Szwajcarii, zwykle odpowiednie władze zagraniczne lub rodzina powiadamiają szwajcarską placówkę dyplomatyczną (konsulat lub ambasadę).
Musisz osobiście przekazać zagraniczny akt zgonu (niem. Todesurkunde) do szwajcarskiej placówki, która następnie przekaże dokument do urzędu stanu cywilnego (niem. Zivilstandsamt) w miejscu zamieszkania zmarłego w Szwajcarii.
Jeżeli planujesz pochówek bliskiej Ci osoby w Szwajcarii, placówka szwajcarska może pomóc w formalnościach związanych z transportem zwłok. W praktyce główną odpowiedzialność za sprowadzenie zwłok ponoszą jednak bliscy zmarłego.
Zgłoszenie zgonu w Szwajcarii – formalności w urzędzie stanu cywilnego
Zgon należy zgłosić w ciągu dwóch dni w urzędzie stanu cywilnego. Jeżeli bliski zmarł w szpitalu lub innej instytucji medycznej następuje automatyczne zgłoszenie.
W przeciwnym przypadku to Ty musisz poinformować urząd. Przygotuj w tym celu następujące dokumenty:
- karta zgonu (niem. Todesbescheinigung), wystawiania przez lekarza,
- akt zawarcia związku małżeńskiego oraz zaświadczenie o stanie cywilnym (tzw. Familienbüchlein / Familienausweis),
- dowód tożsamości lub paszport zmarłego,
- zezwolenie na pobyt, jeśli dotyczy (Niederlassungsausweis / Aufenthaltsbewilligung).
Urząd wyda potwierdzenie zgłoszenia oraz akt zgonu.
Organizacja pogrzebu w Szwajcarii
Pogrzeb można przeprowadzić dopiero po uzyskaniu potwierdzenia zgłoszenia zgonu. Mając takie potwierdzenie można się zwrócić do gminy lub zakładu pogrzebowego, który pomoże w zorganizowaniu pogrzebu.
Zakład omówi z Tobą życzenia zmarłej osoby i szczegóły dotyczące pogrzebu. W Szwajcarii można wybrać kremację lub pochówek tradycyjny. Należy ustalić miejsce, termin i formę uroczystości, a także rodzaj grobu. W wielu gminach same pogrzeby są bezpłatne. Jeśli korzystasz z usług firmy pogrzebowej, poproś o kosztorys.
Powiadomienie urzędów i instytucji – kto powinien wiedzieć o śmierci bliskiej osoby
Po pogrzebie trzeba powiadomić urzędy i instytucje. Należy zgłosić zgon do:
- AHV/IV,
- ubezpieczycieli zdrowotnych, wypadkowych i majątkowych,
- banku,
- poczty,
- urzędu skarbowego,
- władz drogowych, jeśli zmarły posiadał pojazd lub prawo jazdy,
- wynajmującego mieszkanie zmarłemu.
Oprócz tego należy przerwać bieżące opłaty i wypowiedzieć subskrypcje.
Jak postępować z mieszkaniem lub domem zmarłego?
Jeżeli zmarły mieszkał w wynajmowanym mieszkaniu, powiadom zarządcę lub właściciela i opróżnij lokal w wymaganym terminie.
Jeśli posiadał własny dom, dalsze decyzje podejmowane są w ramach postępowania spadkowego.
Spadek i testament – dziedziczenie i podział majątku
Po zorganizowaniu pogrzebu i poinformowaniu odpowiednich władz należy podjąć kroki w celu uregulowania spraw spadkowych. W pierwszej kolejności sprawdź, czy istnieje testament. W takim przypadku należy go złożyć w urzędzie i uzyskać notarialne pełnomocnictwo od spadkobierców.
Jeśli testamentu nie ma, stosowana jest ustawowa kolejność dziedziczenia. Sporządź inwentarz majątku, w tym nieruchomości, pojazdów, kont bankowych i biżuterii. Kwestia dziedziczenia jest bardzo złożona, dlatego w tej sprawie warto skonsultować się z fachowcem.
Świadczenia z AHV
Małżonek lub małżonka zmarłego może ubiegać się o rentę wdowią, lub wdowca. Świadczenia AHV są wyliczane na podstawie liczby lat składkowych zmarłej osoby, jej dochodu z pracy oraz przyznanych kredytów za wychowanie dzieci i opiekę. Pełna renta przysługuje, jeśli zmarła osoba miała pełny okres składkowy od 20. roku życia do śmierci; w przypadku krótszego okresu wypłacana jest renta częściowa.
Renty dzielą się na trzy typy:
- Witwenrente – renta wdowia dla żon, które mają dziecko lub mają co najmniej 45 lat i były w związku małżeńskim przez minimum pięć lat (renta wygasa przy ponownym małżeństwie),
- Witwerrente – renta dla mężów, przy czym warunki zależą od daty śmierci współmałżonka i posiadania dzieci (również wygasa przy ponownym małżeństwie),
- Waisenrente – renta sieroca dla dzieci zmarłego, które są młodsze niż 18 lat lub w wieku 18–25 lat w trakcie nauki, przy czym dzieci niepełnosprawne otrzymują ją bez względu na wiek.
Dodatkowo, jeśli uprawniony już pobiera emeryturę lub rentę inwalidzką, przy śmierci współmałżonka przysługuje dodatek Verwitwetenzuschlag w wysokości 20% dotychczasowej renty AHV/IV, maksymalnie do pełnej renty emerytalnej.
Jak uzyskać środki?
Jeśli zmarły był obywatelem Szwajcarii lub państwa UE/EFTA, skontaktuj się z odpowiednim urzędem ubezpieczeń społecznych kraju zamieszkania, który prześle formularze do Szwajcarskiej Kasy Wyrównawczej w Genewie.
Śmierć a świadczenia z BVG
Zgromadzone środki w Pensionskasse można odzyskać lub wypłacić w formie kapitału, tzw. Hinterlassenenrente. Uprawnienia wypłacane są zgodnie z hierarchią beneficjentów:
- Małżonek / małżonka – ustawowe prawo do renty wdowiej/wdowca, jeśli spełnia warunki.
- Dzieci zmarłego – prawo do renty sierocych.
- Partner życiowy / partnerka w konkubinacie – prawo tylko jeśli zarejestrowany w Pensionskasse i spełnione warunki: wspólne dziecko lub min. 5 lat wspólnego zamieszkania.
- Rodzice zmarłego – mogą otrzymać środki tylko jeśli nie ma wyższych grup beneficjentów i regulamin Pensionskasse przewiduje taką możliwość.
- Rodzeństwo zmarłego – podobnie jak rodzice, prawo do środków w przypadku braku beneficjentów w wyższych grupach i zgodnie z regulaminem funduszu.
- Inni spadkobiercy ustawowi – mogą otrzymać środki tylko jeśli nie ma beneficjentów wyżej w hierarchii i jeśli regulamin Pensionskasse to dopuszcza.
W przypadku osób samotnych bez dzieci możliwość wypłaty środków zależy od regulaminu Pensionskasse – czasem środki trafiają do rodziców lub rodzeństwa, a czasem pozostają w funduszu.
Aby otrzymać świadczenia, bliski zmarłego musi zgłosić zgon w Pensionskasse, zwykle przedstawiając akt zgonu i dodatkowe dokumenty. Fundusz wylicza świadczenia i wypłaca je, najczęściej od pierwszego dnia miesiąca po śmierci zmarłego.
Warto prosić o pomoc
Załatwianie formalności po śmierci bliskiej osoby bywa trudne i emocjonalnie obciążające. Nie wahaj się prosić o pomoc – lepiej rozwiać wątpliwości od razu, niż ryzykować błędy w dokumentach lub przy zgłaszaniu świadczeń.
Zgłoś się do Chrust Translations! Pomożemy Ci zrozumieć wszystkie formalności, przetłumaczyć dokumenty i przeprowadzić Cię krok po kroku przez cały proces.
info@chrust-translations.ch
+41 78 741 77 73
