Koniec roku to czas, w którym dodatkowy zastrzyk pieniędzy każdemu się przyda – chociażby ze względu na wydatki związane z Bożym Narodzeniem, czy powitaniem Nowego Roku. 13 pensja to bonus, na który możesz liczyć na przełomie listopada i grudnia, jeśli pracujesz w Szwajcarii. Ale czy przysługuje on każdemu? Oto co musisz wiedzieć na temat „trzynastki” w Szwajcarii.
13 wynagrodzenie (niem. 13. Monatslohn) nie jest określone przepisami prawa, ale jest traktowane jako świadczenie specjalne. Oznacza to, że jest to dodatkowy składnik wynagrodzenia za pracę wykonaną w ciągu całego roku. To, czy dostaniesz „13” i w jakiej wysokości, jest określone w Twojej umowie o pracę. Musisz jednak pamiętać, że jest ona traktowana jako zwykłe wynagrodzenie i dlatego zostaną od niej potrącone podatek oraz składki na ubezpieczenia społeczne. Poniżej dowiesz się, na co jeszcze musisz zwrócić uwagę.
Trzynasta pensja – dobrowolna czy obowiązkowa?
Zgodnie ze szwajcarskim prawem, wypłacanie trzynastej pensji nie jest obowiązkowe, dlatego też pracodawcy nie są zobowiązani do jej wypłacania bez odpowiedniego zapisu w umowie. Jeśli jednak firma regularnie wypłaca trzynastą pensję przez co najmniej trzy kolejne lata z rzędu, następuje milcząca zmiana umowy (niem. stillschweigende Vertragsänderung) na korzyść pracownika i od tego momentu rekompensata traci swój dobrowolny charakter. Innymi słowy pracodawca musi co roku wypłacać Ci „13”.
Uwaga!
Nawet, jeśli w Twojej umowie nie ma wzmianki o 13 pensji, to możesz na nią liczyć. Kiedy? Gdy zbiorowe układy pracy (niem. GAV – Gesamtarbeitsvertrag) obejmują 13-miesięczne wynagrodzenie. Obowiązują wówczas wynegocjowane warunki pracy dla wszystkich osób w określonej grupie zawodowej między pracodawcą a zrzeszeniami pracowników (związkami zawodowymi).
W przypadku indywidualnych umów o pracę pracodawca i Ty, jako pracownik, możecie indywidualnie negocjować wysokość trzynastej pensji. Jeśli dodatkowa wypłata jest uzgodniona w umowie o pracę, jest ona uważana za składnik wynagrodzenia i jest należna do zapłaty w terminie uzgodnionym w umowie. Musi także nastąpić niezależnie od Twoich wyników i sukcesów firmy.
Wysokość i sposób obliczania wynagrodzenia za 13. miesiąc w Szwajcarii
W praktyce zwyczajowo pracodawcy wypłacają wysokość średniego miesięcznego wynagrodzenia. Jest ono obliczane jako jedna dwunasta Twojego regularnego rocznego wynagrodzenia. Jeśli Twoje roczne wynagrodzenie brutto jest niższe z powodu zmniejszenia obciążenia pracą (niem. Pensumreduktion) lub urlopu bezpłatnego (niem. unbezahlter Urlaub), zmniejsza się również wynagrodzenie specjalne, którym jest „13”, Jeśli natomiast w ciągu roku otrzymasz podwyżkę, wówczas możesz liczyć także na większą 13. pensję. Podstawą jest zawsze rzeczywiste roczne wynagrodzenie.
Ale! Dodatki rodzinne, prowizje, premie, gratyfikacje, nagrody za staż pracy, udziały w zyskach itp. nie są zwykle uwzględniane przy obliczaniu trzynastej pensji w Szwajcarii.
Ze względu na swobodę zawierania umów w Szwajcarii, dozwolone jest określenie innych postanowień w umowie o pracę, na przykład, że roszczenie istnieje tylko po pomyślnym zakończeniu okresu próbnego. W przypadku rozwiązania umowy w trakcie okresu próbnego, nie przysługuje Ci prawo do proporcjonalnego trzynastego wynagrodzenia.
Kiedy wypłacana jest trzynasta pensja w Szwajcarii?
Trzynasta pensja jest częścią wynagrodzenia i różni się od zwykłej miesięcznej pensji jedynie terminem wypłaty. Zazwyczaj jest ono wypłacane w listopadzie lub grudniu. Zależy to jednak od umowy o pracę – termin zasadniczo jest dowolny. W związku z tym możliwe jest również wypłacenie 13. miesięcznej pensji w innym miesiącu lub podzielenie jej na przykład na dwa miesiące (czerwiec i grudzień).
Prawo do trzynastej pensji po zakończeniu stosunku pracy?
Jeśli w umowie o pracę uzgodniliście z pracodawcą trzynastą pensję, masz do niej prawo, nawet jeśli odejdziesz z pracy przed terminem wypłaty specjalnego wynagrodzenia. Pracodawca musi obliczyć proporcjonalnie Twoje przepracowane miesiące i wypłacić należną za nich część „13” wraz z ostatnim Ci należnym miesięcznym wynagrodzeniem.
Te same zasady mają zastosowanie, jeśli rozpocząłeś pracę w ciągu trwającego już roku. Gdy w Twojej umowie o pracę, lub w obowiązującym zbiorowym układzie pracy jest zapis o wypłacie 13 pensji, wówczas Twój pracodawca musi także obliczyć należną Ci część i wypłacić ją z najpóźniej z grudniowym wynagrodzeniem.
13. pensja miesięczna a praca na stawkach godzinowych
Umowy o pracę z wynagrodzeniem godzinowym stanowią szczególny przypadek. Zazwyczaj nie przewidują one trzynastej pensji miesięcznej. Jednakże, w zależności od umowy, może być ona uwzględniona w wynagrodzeniu godzinowym w wysokości 8,33%.
Czy dozwolone jest zawieszenie wypłaty trzynastej pensji?
Jeśli firma nie może już sobie pozwolić na wypłatę 13 wynagrodzenia z przyczyn ekonomicznych lub innych, obowiązkowa jest zmiana umowy o pracę (wypowiedzenie zmieniające. Konieczne jest do tego porozumienie z pracodawcą.
