Pracujesz od wielu lat na budowie w Szwajcarii? Zbliżasz się do 60. roku życia i zastanawiasz się, czy musisz pracować aż do osiągnięcia wieku emerytalnego? Dla wielu pracowników budowlanych dobra wiadomość jest taka, że nie zawsze. W tym poradniku wyjaśniamy, co to jest świadczenie pomostowe, kto może skorzystać z FAR, jakie warunki trzeba spełnić i ile może wynosić takie świadczenie.
W Szwajcarii funkcjonuje system FAR (Flexibler Altersrücktritt), który pozwala zakończyć pracę wcześniej i otrzymywać specjalne świadczenie pomostowe.
Wiele osób określa go jako „wcześniejsza emerytura”, jednak nie jest to oficjalna emerytura AHV. To świadczenie jest wypłacane do momentu osiągnięcia ustawowego wieku emerytalnego.
Co to jest FAR w Szwajcarii?
FAR (Flexibler Altersrücktritt) to program przeznaczony dla osób pracujących w branży budowlanej. Powstał po to, aby umożliwić pracownikom zakończenie ciężkiej pracy fizycznej jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego. To rozwiązanie dotyczy wyłącznie pracowników zatrudnionych w firmach objętych układem zbiorowym GAV FAR.
Najważniejsze jest jednak to, że FAR nie zastępuje emerytury AHV. Jest jedynie świadczeniem pomostowym. Otrzymujesz je do chwili uzyskania prawa do zwykłej emerytury.
Dla wielu osób pracujących kilkanaście lub kilkadziesiąt lat na budowie oznacza to możliwość spokojniejszego przejścia do okresu emerytalnego bez konieczności dalszej ciężkiej pracy fizycznej.
Kiedy możesz przejść na FAR?
Najwcześniej możesz rozpocząć pobieranie świadczenia w miesiącu następującym po ukończeniu 60. roku życia.
Nie oznacza to jednak, że wystarczy skończyć 60 lat. Liczy się przede wszystkim długość zatrudnienia w branży budowlanej, liczba przepracowanych lat oraz ciągłość zatrudnienia u pracodawców objętych układem GAV FAR.
Kto ma prawo do świadczenia FAR?
Od 1 lipca 2025 roku obowiązują nowe zasady przyznawania świadczenia FAR.
Jeżeli chcesz otrzymać pełne świadczenie, musisz przepracować co najmniej 20 lat w pełnym wymiarze czasu pracy w firmach objętych układem zbiorowym GAV FAR w ciągu ostatnich 25 lat przed rozpoczęciem pobierania świadczenia.
Dodatkowo przez ostatnie 7 lat przed rozpoczęciem pobierania świadczenia musisz być zatrudniony nieprzerwanie w firmach objętych tym układem.
Jeżeli nie spełniasz warunku 20 lat pracy, nadal możesz mieć prawo do obniżonego świadczenia FAR. W takim przypadku wymagane jest co najmniej 10 lat zatrudnienia w firmach objętych GAV FAR w ciągu ostatnich 25 lat oraz nieprzerwane zatrudnienie przez ostatnie 7 lat przed rozpoczęciem pobierania świadczenia.
Wysokość świadczenia zostanie wtedy odpowiednio obniżona. Za każdy brakujący miesiąc do wymaganego stażu stosuje się określone pomniejszenie świadczenia.
Warto również wiedzieć, że prawo do FAR nie przepada automatycznie, jeśli w ciągu ostatnich siedmiu lat pozostawałeś przez pewien czas bez pracy. W określonych przypadkach przepisy dopuszczają przerwę w zatrudnieniu, o czym przeczytasz poniżej.
Czy bezrobocie przekreśla prawo do FAR?
Nie zawsze. Jeżeli w ciągu ostatnich siedmiu lat przed rozpoczęciem pobierania świadczenia pozostawałeś bez pracy, nadal możesz zachować prawo do FAR.
Obowiązują jednak dwa ważne warunki:
- okres bezrobocia nie może przekroczyć dwóch lat.
- musisz być zarejestrowany w RAV jako osoba bezrobotna.
Dzięki temu krótsza przerwa w zatrudnieniu nie oznacza automatycznej utraty prawa do świadczenia.
Jak obliczana jest wysokość świadczenia FAR?
Wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od Twojego ostatniego wynagrodzenia.
Fundacja FAR stosuje następujący wzór:
65% rocznego wynagrodzenia z ostatniego roku pracy + 6 000 CHF, a następnie wynik dzieli przez 12.
Do obliczeń nie wlicza się między innymi dodatków, wynagrodzenia za nadgodziny ani innych jednorazowych składników wynagrodzenia.
Jednocześnie obowiązują maksymalne limity. Świadczenie nie może przekroczyć:
- 80% wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczeń albo
- 2,4-krotności maksymalnej emerytury AHV.
W 2025 roku maksymalna miesięczna renta FAR wynosiła 6 048 CHF.
Przykład wyliczenia świadczenia FAR:
Załóżmy, że w ostatnim roku pracy Twoje wynagrodzenie wynosiło 90 000 CHF rocznie.
| Etap obliczenia | Kwota |
| Roczne wynagrodzenie | 90 000 CHF |
| 65% wynagrodzenia | 58 500 CHF |
| Dodatek przewidziany przez FAR | + 6 000 CHF |
| Łączna kwota | 64 500 CHF |
| Miesięczne świadczenie | 5 375 CHF |
To jedynie przykład. Ostateczna wysokość świadczenia zależy od indywidualnej sytuacji oraz obowiązujących limitów.
Czy warto później rozpocząć pobieranie FAR?
Tak. Jeżeli zdecydujesz się odłożyć rozpoczęcie pobierania świadczenia, możesz otrzymywać wyższą miesięczną kwotę.
Odroczenie rozpoczęcia pobierania świadczenia powoduje wzrost miesięcznej renty:
| Okres odroczenia | Wzrost świadczenia |
| 6 miesięcy | 5% |
| 12 miesięcy | 10% |
| 18 miesięcy | 15% |
| 24 miesiące | 20% |
Dla części pracowników może to oznaczać kilkaset franków więcej każdego miesiąca.
Jak złożyć wniosek o FAR?
Wniosek musisz złożyć odpowiednio wcześniej. Najpóźniej powinien on trafić do Stiftung FAR sześć miesięcy przed ukończeniem 60. roku życia albo sześć miesięcy przed planowanym rozpoczęciem pobierania świadczenia.
Jeżeli spóźnisz się ze złożeniem dokumentów, rozpoczęcie wypłaty świadczenia zostanie przesunięte o okres opóźnienia.
Wniosek należy wysłać pocztą jako podpisany oryginał. Stiftung FAR nie przyjmuje zgłoszeń przesłanych elektronicznie.
Czy podczas pobierania FAR możesz pracować?
Tak, ale obowiązują ograniczenia. Możesz wykonywać pracę zarobkową, jednak wysokość osiąganych dochodów nie może przekroczyć określonych limitów.
Jeżeli zarobisz więcej, niż dopuszczają przepisy, Stiftung FAR może odpowiednio obniżyć wypłacane świadczenie albo zażądać zwrotu części otrzymanych pieniędzy.
Dlatego przed podjęciem dodatkowej pracy warto dokładnie sprawdzić obowiązujące limity.
O czym jeszcze warto pamiętać?
Pobierając FAR, zazwyczaj nadal musisz opłacać składki AHV jako osoba nieaktywna zawodowo.
Jeżeli planujesz zakończenie pracy, warto wcześniej sprawdzić również swoją sytuację w kasie emerytalnej oraz przygotować wszystkie dokumenty potrzebne do złożenia wniosku. Pozwoli to uniknąć opóźnień i niepotrzebnego stresu.
Najważniejsze informacje o FAR
FAR to jedno z najkorzystniejszych rozwiązań dla osób, które przez wiele lat pracowały fizycznie w szwajcarskim budownictwie. Dzięki temu świadczeniu możesz zakończyć pracę już po ukończeniu 60 lat i otrzymywać comiesięczne wsparcie aż do osiągnięcia wieku emerytalnego.
Pamiętaj jednak, że samo ukończenie 60 lat nie wystarczy. Musisz spełnić warunki dotyczące stażu pracy, zatrudnienia oraz terminowo złożyć wniosek.
Jeżeli nie masz pewności, czy przysługuje Ci FAR, albo potrzebujesz pomocy przy wypełnieniu dokumentów, skontaktuj się z nami. Sprawdzimy Twoją sytuację, wyjaśnimy obowiązujące przepisy i pomożemy przejść przez całą procedurę po polsku, krok po kroku.
info@chrust-translations.ch
+41 78 741 77 73
